Home > Nieuws & Agenda > Nieuwsarchief > Vijfentachtig gedomesticeerde boomsoorten al 5 eeuwen algemeen in de Amazone
Nieuwsarchief
07-03-2017

Vijfentachtig gedomesticeerde boomsoorten al 5 eeuwen algemeen in de Amazone

Een internationaal team van ecologen en sociaal-wetenschappers toonde onlangs aan dat boomsoorten, door inheemse volkeren al voor 1492 gedomesticeerd een belangrijke rol blijven spelen in de hedendaagse bossen.

Hun bevindingen zijn op 3 maart in Science gepubliceerd. Dit onderzoek weerlegt het idee dat de Amazone grotendeels onaangetast is door de mens. "Wetenschappers discussiëren al jaren over de vraag hoe duizenden jaren menselijke bewoning in het Amazonebekken de huidige biodiversiteit heeft beïnvloed. Dit resultaat zal dat debat weer doen oplaaien,” zegt Hans ter Steege (Naturalis Biodiversity Center; Systeemecologie VU), coördinator van het Amazon Tree Diversity Network. “Het idee van ongerepte natuur dat veel ecologen zoals ik hadden en nog steeds hebben van dit gebied staat op de helling.” De enorme omvang van de Amazonebossen stond archeologisch onderzoek in het verleden in de weg, waardoor de indruk werd gewekt dat het landschap ongerept is. De afgelopen jaren is een groot aantal nieuwe archeologische sites ontdekt.

Erfenis
Carolina Levis, eerste auteur (Nationale Instituut voor Amazone Onderzoek (INPA), Brazilië; Wageningen University & Research (WUR)) zegt: "Jarenlang hebben ecologische studies de invloed van Precolumbiaanse volkeren op de bossen zoals wij die nu aantonen over het hoofd gezien. Een kwart van de gedomesticeerde soorten in de Amazone is wijdverspreid in het bekken en deze soorten domineren uitgestrekte stukken bos. Deze resultaten geven duidelijk aan dat de Amazone-flora gedeeltelijk een erfenis is van zijn verdwenen inwoners".

"Dit weerspreekt de aloude mythe van de 'lege Amazone’", aldus Charles Clement (INPA, Manaus, Brazilië). "Vroege Europese naturalisten beschreven inheemse volkeren die hier en daar verspreid woonden in enorme en schijnbaar maagdelijke wouden. Dat idee is de media, beleidsmakers, projectontwikkelaars en sommige wetenschappers blijven beïnvloeden. Deze studie bevestigt dat zelfs gebieden van de Amazone die ons nu onbewoond voorkomen, vol oude voetafdrukken staan".

Bosinventarisaties en archeologische vindplaatsen
Het team deed deze ontdekking door gegevens uit meer dan 1000 bosinventarisaties van het Amazon Tree Diversity Network te combineren met kaarten van meer dan 3000 archeologische vindplaatsen in de Amazone. Ze vergeleken de samenstelling van het bos op wisselende afstanden tot archeologische sites. Hun analyse leverde het eerste beeld op van de mate waarin Precolumbiaanse volkeren het totale gebied van de Amazone beïnvloed hebben.

De studie concentreerde zich op 85 boomsoorten waarvan bekend is dat zij in de afgelopen duizenden jaren zijn gedomesticeerd door Amazonevolkeren voor voedsel, onderdak of ander gebruik. De onderzoekers berekenden dat deze soorten in het Amazonebekken vijfmaal meer kans maken om dominant te zijn in in de Amazone dan niet-gedomesticeerde soorten. Gedomesticeerde soorten bleken ook vaker voor te komen en met meer soorten aanwezig te zijn in bossen dichter bij archeologische vindplaatsen. Tot de 85 gedomesticeerde bomen behoren een paar bekende commerciële soorten, zoals cacao, açaí en paranoot.

In de media:

Amazonewoud niet zo mythisch als gedacht: mens gaf het bos mede vorm (de Volkskrant)

Het Amazonebos is geen maagdelijk oerwoud (nrc.nl)

Fieldwork in a forest with Amazonian hyperdominant domesticated species surronding an archaeological site in the Madeira River © Bernardo Flores
Fieldwork in a forest with Amazonian hyperdominant domesticated species surronding an archaeological site in the Madeira River © Bernardo Flores

© Copyright Vrije Universiteit Amsterdam

spamfuik@vu.nl