Home > Nieuws & Agenda > Nieuwsarchief > Bos uit de ijstijd ontdekt in het veen
Nieuwsarchief
14-03-2017

Bos uit de ijstijd ontdekt in het veen

Geologen Kees Kasse en Ronald van Balen legden samen met archeoloog Jos Bazelmans restanten van een bos van 12.900 jaar oud bloot.

Ze ontdekten de restanten bij werkzaamheden op het landgoed Den Treek in Leusden, vlakbij Amersfoort. Het gaat om 160 omgewaaide dennenbomen uit de tijd van de rendierjagers, ten tijde van de Dryas, toen de staart van de laatste IJstijdperiode intrad. De dennenbomen stierven af, waarschijnlijk omdat ze niet bestand waren tegen de droogte en de lage temperaturen. 

Stormen
Daarna zijn ze omgewaaid bij een of meer zware stormen. “De bomen zijn vrijwel allemaal in oostelijke tot noordoostelijke richting gevallen”, zegt Bazelmans. De stormen kwamen destijds, net als nu, meestal uit het westen tot zuidwesten. “Dat weten we uit de opbouw van de dekzanden en de duinen uit die tijd”, vertelt Kees Kasse (Aardwetenschappen VU), die aan het onderzoek meewerkt.

Vasthoudend 
Jos Bazelmans, archeoloog bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed in Amersfoort en hoogleraar bij de VU, ontdekte het oerbos toen hij samen met Ronald van Balen van de Vrije Universiteit Amsterdam en Jeroen Schokker van de Geologische Dienst van TNO poolshoogte aan het nemen was bij de graafwerkzaamheden. “We zagen een brokje hout in het veen zitten”, vertelt Van Balen. “Jos was de enige van ons drieën die er van overtuigd was dat het geen verdwaalde boomwortel was of iets dergelijks.” Uiteindelijk leidde Bazelmans’ vasthoudendheid tot de vondst van de dennen. 

opgravingen oerbos

Klimaatreconstructies
De vondst is niet alleen een grote verrassing maar ook wetenschappelijk van groot belang, zei fysisch geograaf Wim Hoek (Universiteit van Utrecht) bij het radioprogramma Vroege Vogels, waar hij de vondst bekend maakte. “We kunnen hiermee voor het eerst in Nederland heel gedetailleerd de milieueffecten van een snelle en langdurige afkoeling in het klimaat onderzoeken.”

De meeste bomen hadden op dat moment een leeftijd van vijftig tot tachtig jaar bereikt, blijkt uit de boomringen die wonderwel goed bewaard zijn gebleven. De oudste werd meer dan 167 jaar. Eén boom kon volledig worden gedocumenteerd en had een lengte van 18,5 meter. Door onderzoek aan de boomringen te koppelen aan dateringen van het hout met de zogeheten koolstofmethode hopen de onderzoekers de overgang van het Allerød – de warmere periode vóór de Dryas - naar de Jonge Dryas gedetailleerd in beeld te brengen.

Media
De vondst is op veel plaatsen in de media belicht:

TV:
RTL Nieuws, 5 maart
NOS nieuwsflits, 5 maart

Radio: 
• Vroege Vogels, 5 maart (27:08)

Kranten & Tijdschriften:
• Volkskrant: '13000 jaar oud bos verstopt onder veen'
• AD: '13000 jaar oud bos ontdekt in landgoed Den Treek-Henschoten'  
• Leusderkrant: '13000 jaar oud dennenbos ontdekt op Den Treek-Henschoten'
• Nemo Kennislink: 'Bos uit de ijstijd ontdekt in het veen'
• Bionieuws: 'Oerbos werpt licht op laatste ijstijd'
• Nederlands Dagblad: 'Een oerbos vol onthullingen'  


Foto’s: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Amersfoort  

© Copyright Vrije Universiteit Amsterdam

spamfuik@vu.nl