Home > Nieuws & Agenda > Nieuwsarchief > Extreem weer: menselijk handelen speelt een rol
Nieuwsarchief
04-04-2017

Extreem weer: menselijke invloed op wereldwijde luchtstromen speelt een rol

Een internationaal onderzoeksteam, waaronder Dim Coumou (IVM, VU), toonde aan dat menselijk handelen effect heeft op het voorkomen van extreme weersomstandigheden.

Luchtstromen tussen het noordpoolgebied en de tropen, die voor de wereldwijde verspreiding van warmte en vocht zorgen, lijken namelijk vaker tot stilstand te komen door verstoringen in temperatuurverschillen veroorzaakt door de mens. Met droogte of overstroming als gevolg.

Wetenschappers, afkomstig van de VS, Duitsland en Nederland, publiceerden deze conclusie onlangs in Nature-Scientific Reports. Volgens hoofdauteur Michael Mann (Pennsylvania State University, VS) is de reeks van extreme weersomstandigheden niet alleen toe te schrijven aan het broeikaseffect, maar is er meer aan de hand. “In zowel computersimulaties als waarnemingen zien we veranderingen die aanhoudende extreme meanders in het patroon van de jet stream, de luchtstroom tussen pool en evenaar, bevorderen”, aldus Mann. “De veranderingen zijn veel sterker in simulaties waarin menselijk handelen, zoals de uitstoot van CO2, wordt meegenomen.”

Hoe zonnige dagen veranderen in een hittegolf
Stefan Ramstorf (Potsdam Institute for Climate Impact Research –PIK, Germany) legt uit wat er gebeurt: “Als hetzelfde type weer wekenlang aanblijft in een regio, dan kunnen zonnige zomer dagen veranderen in een extreme hittegolf. Dit gebeurt als de slingerbewegingen in de jet stream groter worden wat gepaard gaat met het tot stilstand komen van de normale beweging van west naar oost.” De verandering in stroming heeft twee oorzaken: ten eerste zorgt de snelle opwarming van de poolstreek ervoor dat het temperatuurverschil tussen tropen en de poolstreek snel afneemt. En ten tweede warmt land vooral in de zomer sneller op dan oceaanwater. Door deze twee veranderingen in de temperatuurverschillen kan de zijwaartse beweging vaker tot stilstand komen. Dit veroorzaakt langdurig hetzelfde weertype in het gebied onder de jet stream.

Laatste veertig jaar
Opmerkelijk genoeg komt dit effect vooral de afgelopen veertig jaar voor. Dit blijkt uit de analyse, die het onderzoeksteam uitvoerde aan temperatuurmetingen vanaf 1870 ter controle van de meer recente satellietdata. “De meer frequente, aanhoudende en meanderende jet stream lijkt vooral een recent fenomeen”, zegt co-auteur Dim Coumou. “We bekeken tientallen verschillende klimaatmodellen van de afgelopen periode”, aldus Kai Kornhuber (PIK, Duitsland), “en daarnaast analyseerden we de metingen. Hieruit bleek dat de temperatuurverdeling, die de planetaire luchtstroom tot stilstand kan brengen, in bijna 70% van de simulaties toegenomen is.”

“Uiteraard zijn er nog veel open vragen die meer onderzoek vereisen”, relativeert Coumou, “maar zulke niet-lineaire reacties van het systeem Aarde als gevolg van de opwarming door menselijke toedoen moeten we zien te vermijden. Door de emissie van broeikasgassen aan banden te leggen, kunnen we de risico’s van extreem weer beperken.”

© Copyright Vrije Universiteit Amsterdam

spamfuik@vu.nl